کشیدن قلیان از دوران قدیم بین ایرانی‌ها مرسوم بوده است. صدای‌ قُل‌ قُل قلیان صدای نوستالژیکی است که همراه با طرح قاجاری روی کوزه‌ی کریستالی قلیان ها در ذهن همه ما ماندگار شده است. امروزه دیگر قلیان فقط مفهوم نوستالژیک ندارد و تبدیل به کسب و کار سود آوری شده است. افراد زیادی با سرمایه‌ی خیلی ناچیز اقدام به راه اندازی سفرخانه می‌کنند و اغراق نیست اگر بگوییم قلیان دخل و خرج و هزینه‌های سفره خانه را به تنهایی تامین می‌کند. قلیان خوانسار یکی از پرطرفدارترین قلیا‌ها در سفره‌خانه‌ها است. در این مطلب درباره‌ی تفاوت قلیان خوانسار با قلیان عادی و روش‌های تهیه تنباکوی خوانسار توضیحاتی را ارائه می‌دهیم.

1- قلیان خوانسار چیست؟

تنباکوی قلیان خوانسار همان تنباکوی بدون اسانس اصلی می‌باشد. شهر خوانسار در تولید تنباکو و عسل مشهور است. تنباکوی خوانسار در روستاهای این شهر و در مناطقی مثل قودجان و تیدجان نیز کشت می‌شود. تنباکو گیاهی پهن که ابتدا در آمریکای شمالی و  آمریکای جنوبی یافته شد و اکنون در همه جای دنیا کشت می‌شود. سوختن چوب تنباکوی اصلی نیز دارای نیکوتین است اما با این حال ضرر آن از تنباکوهای شیمیایی خیلی کم‌تر است. قلیان خوانسار مشتری های خاص و ثابت خودش را دارد. قلیان خوانسار را با تنباکوی چوب درست می‌کنند. این نوع قلیان گیرایی زیادی دارد و خیلی سنگین است. قلیان چوب دوده‌ی خیلی کمی دارد. برای درست کردن قلیان خوانسار باید اقدام به تهیه تنباکوی چوب شود. تنباکوی چوب را می‌توانید از عطاری ها یا قلیان‌ فروشی‌ها خریداری کنید. پس از تهیه تنباکوی چوب باید آن را خیس کرده و بدون زرورق یا فویل آلومینومی در داخل سری قلیان بریزید. سپس باید زغال‌های گداخته شده را روی سری قلیان گذاشت.

برای آماده کردن قلیان خوانسار تنباکو باید به مدت نصف روز خیسانده شود. به دلیل سنگین بودن و گیرایی زیاد به افرادی که به تازگی شروع به کشیدن قلیان کرده‌اند توصیه میکنیم قلیان خوانسار نکشند. در گذشته به دلیل کم هزینه بودن قلیان خوانسار پیرمردها هر شب قلیان می‌کشیدند، در واقع این نوع قلیان در انحصار پیرمردها بود.

نوع دیگری از تنباکو چوبی وجود داشت که شیره دار بود و نیازی به خیس کردن نداشت. پیرمرد‌ها هر تنباکوی چوب شیره‌دار 50 گرمی را حدود 7 الی 8 بار مصرف می‌کردند. قلیان خوانسار هم مانند انواع دیگر قلیان مضراتی دارد و نمی‌شود آن را کتمان کرد. اما ضرر قلیان خوانسار و تنباکوی چوبی به مراتب از تنباکوهای میوه ای کمتر است. زیرا تنباکوی میوه ای از ترکیب ملاس یا گلیسیرین با پوست تخمیر شده‌ی میوه ها، به دست می‌آید و هنگام ترکیب با زغال مواد سرطان‌زا به وجود می‌آورد.

اگر تمایل به مصرف تنباکوی میوه‌ای دارید باید تنباکویی انتخاب کنید که بشود آن را به طور طبیعی درست کرد. برای مثال تنباکوی لیمو یکی از طبیعی‌ترین انواع تنباکو است. تنباکوی پرتقال هم طبیعی می‌باشد. معمولا  پیشنهاد می‌شود از هردو طعم به طور همزمان استفاده کنید.

2-روش‌های تهیه تنباکوی خوانساری

به طور کلی سه روش برای تهیه‌ی تنباکو برای قلیان خوانسار وجود دارد. این روش‌ها عبارتند از روش خشک، نم‌دار و شرابی.

در روش خشک تنباکوهای چوبی را فقط به مدت چند ثانیه زیر شیر آب گرفته و بلافاصله فشارش میدهیم تا آب آن کاملا گرفته شود.

در روش نم‌دار تنباکوهای چوب را از قبل در یک ظرف سفالی پر از آب قرار می‌دهیم تا کامل خیس بخورد. اجازه دهید تنباکو به مدت نصف روز در ظرف سفالی باقی بماند تا اصطلاحا زهر آن گرفته شود.

در روش شرابی تنباکوی نم‌دار را درون سری قلیون پر می‌کنیم. سپس انگشت خود را زیر گلوگاه سری قرار می‌دهیم که مانع از خروج آب شود و سپس روی تنباکو آب میریزیم. بعد از چند دقیقه سری را با احتیاط روی بدنه‌ی قلیان قرار می‌دهیم. با این کار آب تنباکو درون شیشه قلیان می‌ریزد. حالا باید زغال‌ها را روی تنباکو قرار دهید. فراموش نکنید در قلیان خوانساری برخلاف قلیان‌های معمولی از فویل و ورق آلومینومی استفاده نمی‌شود و زغال مستقیما روی تنباکوی چوبی گذاشته می‌شود.

3- مضرات و فواید قلیان خوانسار

قلیان خوانسار نیز مثل تمام قلیان‌ها به علت داشتن نیکوتین سمی و مخدر است اما ضرر آن کمتر از تنباکوهای شیمیایی می‌باشد. دود قلیان خوانسار باعث فساد آب دهان مصرف کننده می‌شود. تضعیف کننده‌ی اعصاب و روان است. از عوامل تشدید کننده‌ی ابتلا به سرطان ریه، گلو، کبد، لب، دهان، حنجره، مری، مثانه، لوزالمعده، روده بزرگ و … است. باعث ایجاد تنگی نفس می‌شود. فشار خون را بالا می‌برد. حافظه را کند می‌کند. پودر تنباکوی قلیان خوانسار باعث ایجاد عطسه می‌گردد. دود قلیان موجب آسیب رساندن به کبد می‌شود. جوشانده تنباکوی قلیان خوانسار را به عنوان ضماد می‌توان برای تسکین درد مفصل و بی حسی اعضا استفاده کرد. از خاکستر قلیان خوانسار برای برای تسریع روند زخم استفاده میکنند. قلیان خوانسار نیز مانند سیگار و دیگر مواد مخدر کاهش دهنده قوای جنسی است. دود قلیان خطر زیادی برای کودکان و بیماران قلبی ایجاد می‌کند. طبق بررسی‌های صورت گرفته توسط کارشناسان مصرف قلیان زمینه را برای ابتلا به بیماری خطرناک ام‌اس فراهم می‌کند. چاقی شکمی نیز یکی دیگر از عوارض مصرف تمام انواع قلیان ها و قلیان خوانسار است. چاقی شکمی باعث تشدید بیماری‌هایی همچون فشار خون بالا و دیابت می‌شود.

4- روش‌های ترک قلیان خوانسار

با آگاهی از مضرات و عوارض قلیان خوانسار برروی سلامتی ممکن است بارها به فکر ترک عادت کشیدن قلیان افتاده باشید و هر بار ناموفق شوید. ترک قلیان خوانسار و قلیان دیگر به یک اراده‌ی قوی، انگیزه بالا، تفکر درست احتیاج دارد.

بالا بردن قدرت اراده به شما کمک می‌کند که وسوسه‌های درونی خود را سرکوب کنید و دوباره سراغ کشیدن قلیان نروید.

با ایجاد انگیزه در درون خود می‌توان دست به هر کاری مثل ترک قلیان، ورزش کردن، شروع کار مورد علاقه و … بزنید.

به این که درون شما قدرت اراده و انگیزه تقویت شده افتخار کنید و با تفکر درست مسیر ترک قلیان را تا انتها طی کنید.

در روزهای اول ترک مصرف قلیان مایعات زیاد و آب‌میوه بنوشید. نوشیدن زیاد مایعات کمک می‌کند که نیکوتین سریع‌تر از بدن شما خارج شود. سعی کنید زمانی را که صرف کشیدن قلیان می‌کردید با مطالعه، رفتن به سینما و ورزش کردن پر کنید.

از افرادی که موفق به ترک قلیان شده‌اند الگوبرداری کنید و هر سوالی داشتید بپرسید.