قلیون شارژی که با نام‌هایی نظیر سیگار الکترونیکی یا ویپ اسموک هم شناخته می‌شود برای اولین بار در کشور چین و به عنوان جایگزینی برای سیگار و قلیان ساخته شد و هدف آن حذف مواد مضر سیگار و قلیان و تامین نیکوتین موردنیاز افراد سیگاری و قلیانی بود. دلیل اینکه به این وسیله قلیون شارژی گفته می‌شود وجود طعم‌های مختلف در روغن آن است.

سیگار الکترونیکی بخش‌های مختلفی مثل باتری داخلی، مخزن و فیلتر ساخته شده است و روش کار آن هم بدین صورت است که با پک زدن مایعی که داخل آن قرار دارد بخار شده و به شکل دود از آن خارج می‌شود. در واقع دودی که در این دستگاه مشاهده می‌شود حاصل تبخیر مایع درونی آن است. در این دستگاه خبری از آتش نیست و به جای آن از یک باتری به همراه المنت در آن استفاده شده است. مایع اختصاصی این نوع قلیون را باید داخل مخزن آن ریخته و سپس با نگه داشتن کلید باتری، المنت دستگاه گرم شده و پس از تبخیر، مایع داخلی به شکل روغن از آن خارج می‌شود. همانطور که گفته شد، خروجی این دستگاه دود نیست و بخار است. به همین خاطر هیچ نوع مونوکسید کربنی در آن وجود ندارد.

امروزه افراد زیادی عقیده دارند که استفاده از ویپ خیلی کم خطرتر از سیگار و قلیان است و حتی به ترک این موارد نیز کمک می‌کند. البته شبهات زیادی هم در مورد الکترو اسموک وجود دارد. برای مثال خیلی از افراد عقیده دارند که جوان‌ها اول با استفاده از ویپ مصرف دخانیات را شروع می‌کنند و پس از مدتی به سمت سیگارهای واقعی می‌روند. البته با توجه به قیمت بالای این محصول نسبت به سیگارهای واقعی این مطلب خلاف واقع به نظر می‌رسد.

در الکترو اسموک به جای استفاده از توتون از یک مایع خاص استفاده می‌شود که حاوی نیکوتین و برخی طعم‌دهنده‌ها است. مقدار نیکوتین موجود در هر مایع متفاوت است و درصد آن معمولا روی بسته‌بندی درج شده است.

قلیون الکترونیکی برخلاف انواع مختلف سیگار موجود در بازار چندبار مصرف است و شما می‌توانید با شارژ دوباره، چندین بار از این دستگاه استفاده کنید. شارژر این نوع قلیون به شکل USB است و به راحتی می‌توانید آن را شارژ کنید. همچنین مخزن دستگاه نیز قابل تعویض است.

مضرات قلیون شارژی

اکثر دستگاه‌های موجود در بازار حاوی ماده شیمیایی نیکوتین هستند که به شدت اعتیادآور است. پس از ترک نیکوتین اغلب افراد دچار علائم ترک، مثل احساس افسردگی و اضطراب می‌شوند. نیکوتین برای افرادی که به مشکلات قلبی دچار هستند به شدت زیانبار است و طبق برخی تحقیقات این ماده می‌تواند به شریان‌های فرد مصرف کننده آسیب بزند.

همچنین نیکوتین برای مغز کودکان در حال رشد نیز مضر است و ممکن است به حافظه و توجه آن‌ها آسیب بزند. همچنین به دلیل امکان آسیب به جنین، مادران باردار به هیچ عنوان نباید از مواد حاوی نیکوتین استفاده کنند. مغز نوجوانان نیز که هنوز در حال رشد است، به خواص اعتیادآور نیکوتین حساسیت دارد. البته نگرانی‌های مربوط به الکترو اسموک فقط مربوط به نیکوتین موجود در آن نیست و مواد به کار رفته در مایع این دستگاه نیز مضرات خیلی زیادی برای بدن دارد.

قلیون شارژی یا سیگار؟

با وجود اینکه ویپ کاملا بی خطر نیست اما به عقیده خیلی از کارشناسان مخاطرات آن خیلی کمتر از سیگارهای عادی است. با کشیدن سیگار، هزاران ماده شیمیایی سوزانده می‌شود و سموم حاصل از آن به صورت مستقیم وارد بدن فرد مصرف کننده می‌شود اما سیگارهای الکترونیکی به دلیل عدم ایجاد دود، خیلی از مضرات سیگارهای معمولی را ندارند. داخل یک نخ سیگار حدود 60 ماده‌ی سرطان‌زا وجود دارد اما قلیان شارژی اینگونه نیست. همچنین با کشیدن ویپ، افراد در معرض دود محیطی یا دست دوم قرار نمی‌گیرند.

ویپ برای ترک سیگار موثر است؟

هنوز هیچگونه تحقیقی که به نتیجه نهایی دست یافته باشد موجود نیست اما براساس شواهد مقدماتی ممکن است مصرف سیگار الکترونیکی به برخی افراد برای ترک سیگار کمک کند. در عین حال مصرف این نوع سیگار در برخی افراد ممکن است نتیجه‌ی معکوس داشته باشد. بهتر است برای ترک سیگار با استفاده از داروها و وسایل تثبیت شده به پزشک مراجعه کنید زیرا طبق نظر انجمن قلب آمریکا، سیگار برقی باید آخرین مرحله برای ترک سیگار مورد استفاده قرار بگیرد.

الکترو اسموک و نوجوانان

همانطور که در ابتدای مقاله گفته شد، خیلی از محققین نگران هستند که استفاده از وسایلی مثل این باعث وابستگی نوجوانان به نیکوتین شده و آن‌ها را وادار به مصرف سیگار کند. این نگرانی‌ها حاصل دو تحقیقات جداگانه هستند.

  1. طی یک تحقیقات در سال 2016 که نتیجه آن در مجله پدیاتریکز منتشر شده است، ثابت شد که نوجوانانی که هرکز سیگار نکشیده‌اند اما از ویپ استفاده کرده‌اند، 6 برابر نسبت به افرادی که اصلا از ویپ استفاده نکرده‌اند، تمایل بیشتری نسبت به مصرف سیگار داردند.
  2. یک بررسی در سال 2015 نیز نتایج مشابهی را به دنبال داشت. این آزمایش با کمک 2500 دانش‌آموز که هرگز سیگار نکشیده بودند انجام شد. در بین این افراد، در کسانی که قبلا تجربه‌ی استفاده از ویپ را داشتند، نسبت به کسانی که هرگز تجربه‌ی استفاده از این وسیله را نداشتند، احتمال مصرف سیگار یا دیگر مواد دخانی بیشتر بود.

البته با توجه به آمار، در سال 2015 میلادی که مصرف سیگارهای الکترونیکی با رشد 24 درصدی همراه بود، میزان سیگار کشیدن در این گروه سنی، به پائین‌ترین میزان خود رسیده بود.

تاثیرات ویپ بر بدن

ریه: نیکوتین موجود در این وسیله ممکن است باعث تنفس سریع و سطحی، صدمه دائمی به بافت‌های ریوی، افزایش احتمال ابتلا به بیماری‌های ریوی و تنفسی و همچنین سرطان ریه شود. بعضی از سیگارهای الکترونیکی حاوی مواد طعم دهنده و دیاکیتل هستند که به عنوان یکی از عوامل بیماری‌های خطرناک ریوی شناخته می‌شود.

قلب: مصرف نیکوتین باعث افزایش فشار خون و ریتم قلب می‌شود. همچنین رسیدن اکسیژن به سلول‌ها نیز دشوارتر خواهد شد. این موضوع ممکن است در طولانی مدت باعث سکته و حمله قلبی عروقی شود.

عوارض رفتاری: نیکوتین موجود در این دستگاه ممکن است در نهایت باعث تمایل فرد مصرف‌کننده به سیگار یا ماری‌جوانا شود. همچنین نیکوتین ممکن است در درازمدت باعث بروز اختلالاتی در سیستم تمرکز و توجه فرد شود و در نهایت به اختلالات اخلاقی بیانجامد.

دستگاه ایمنی: طبق تحقیقات مشخص شده است که ویپ ممکن است روی صدها ژن مربوط به دستگاه ایمنی تاثیر بگذارد و حتی بیشتر از سیگار کشیدن به دستگاه ایمنی فرد مصرف کننده آسیب بزند.